Crowdsourcing to sposób rozwiązywania problemów i generowania pomysłów poprzez zaangażowanie szerokiej grupy ludzi — czyli tzw. „tłumu”. Zamiast polegać wyłącznie na pracownikach firmy lub ekspertach, organizacje coraz częściej otwierają się na pomysły pochodzące od użytkowników Internetu, klientów, fanów czy społeczności. Tego rodzaju podejście sprzyja kreatywności, świeżemu spojrzeniu i większej różnorodności rozwiązań.
Termin „crowdsourcing” został po raz pierwszy użyty przez Jeffa Howe’a w 2006 roku na łamach magazynu „Wired”. To połączenie słów „crowd” (tłum) i „outsourcing” (zlecanie zadań na zewnątrz). Idea opiera się na przekonaniu, że tłum może być źródłem nie tylko opinii, ale także innowacyjnych pomysłów, rozwiązań i treści.
Choć koncepcja angażowania społeczności istniała już wcześniej, dopiero rozwój Internetu i mediów społecznościowych sprawił, że crowdsourcing stał się realnym i efektywnym narzędziem w biznesie, edukacji i kulturze.
Badania Poetza i Schreiera (2012) pokazały, że pomysły generowane przez użytkowników w ramach crowdsourcingu są często bardziej nowatorskie i lepiej dopasowane do potrzeb klientów niż te opracowywane przez zespoły profesjonalistów. Choć czasem bywają mniej wykonalne technicznie, to ich potencjał kreatywny i rynkowy jest bardzo wysoki.
Podobne wnioski płyną z analizy Magdaleny Kowalskiej (2016), która podkreśla, że crowdsourcing to skuteczny sposób na wykorzystanie talentów, wiedzy i kreatywności społeczności spoza organizacji. Jak zauważa, użytkownicy Internetu chętnie dzielą się pomysłami – szczególnie jeśli mają ku temu motywację: nagrodę, uznanie albo realny wpływ na efekt końcowy.
Szczególnie ciekawa jest forma tzw. crowd creativity, czyli angażowania społeczności do współtworzenia produktów, treści czy kampanii. Zwykle odbywa się to w formie konkursów, gdzie najlepsze pomysły wybierane są przez głosowanie lub jury.
W praktyce oznacza to, że firmy mogą realnie zyskać, angażując różne grupy ludzi w proces generowania pomysłów – np. poprzez crowdsourcing lub warsztaty kreatywności. Społeczności, nawet bez zawodowego doświadczenia, często wnoszą świeże spojrzenie, nieoczywiste skojarzenia i odwagę w proponowaniu nieszablonowych rozwiązań. To właśnie taka różnorodność perspektyw napędza prawdziwą innowacyjność – tworzy warunki dla kreatywności kolektywnej.
Firmy wykorzystują crowdsourcing na różne sposoby, m.in. poprzez:
Głosowania i konkursy – np. LEGO pytało klientów, który produkt powinien trafić do sprzedaży.
Wybór najlepszego projektu – Sony zorganizowało konkurs na nazwę dla nowego głośnika.
Tworzenie nowych smaków – Lay’s (Walkers Crisps) co roku zaprasza fanów do wymyślenia nowego smaku chipsów.
Finansowanie projektów – platformy takie jak Kickstarter pozwalają wspierać finansowo pomysły innych w zamian za nagrody.
Proces crowdsourcingu nie polega na „wrzuceniu pytania do Internetu i czekaniu na cud”. To dobrze zaplanowana strategia, która obejmuje:
wybór odpowiedniej grupy odbiorców,
jasne określenie celu i zadania,
stworzenie platformy lub wykorzystanie już istniejącej,
motywowanie uczestników (nagrody, uznanie, możliwość wpływu),
analiza i wdrożenie najlepszych pomysłów.
Ważne jest też zarządzanie procesem i społecznością, np. moderowanie komentarzy czy zapewnienie informacji zwrotnej uczestnikom.
W literaturze wyróżnia się kilka typów crowdsourcingu:
Crowd creativity – wykorzystanie kreatywności społeczności do tworzenia np. grafik, reklam, produktów.
Cloud labour – zlecanie zadań przez Internet niezależnym wykonawcom.
Crowdfunding – finansowanie projektów przez społeczność (np. Kickstarter, Patronite).
Distributed knowledge – wspólne dzielenie się wiedzą (np. Wikipedia, YouTube).
Open innovation – poszukiwanie innowacji poza firmą, np. wśród klientów.
W hajp.edu.pl pokazujemy młodym ludziom, że ich pomysły mają wartość. Dzięki warsztatom kreatywności – Creative Thinking Lab – uczymy, jak korzystać z metod crowdsourcingowych w praktyce – jak zbierać pomysły, jak pracować w grupie i jak budować projekty angażujące innych.
Młodzież nie tylko uczy się kreatywnego myślenia, ale także rozwija umiejętności współpracy, krytycznej analizy i prezentowania idei. Zapraszamy!
Howe, J. (2006). The Rise of Crowdsourcing. Wired Magazine, 14(6). Pozyskano z: https://www.wired.com/2006/06/crowds/
Kowalska, M. (2016). Crowdsourcing jako proces poszukiwania kreatywnych rozwiązań. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, (459), 161–170. DOI: 10.15611/pn.2016.459.15
Poetz, M. K., & Schreier, M. (2012). Delegating Idea Selection to the “Crowd”: How User Representativeness Affects Idea Selection in Crowdsourcing. Research Policy, 41(10), 1554–1568. https://doi.org/10.1016/j.respol.2012.05.003
